Overweging 26 december 2011 door Frits Muller

Beste mensen,

Het valt niet mee om in roerige tijden als deze je mond te houden...
maar is juist dát niet de bedoeling in een meditatieve viering?

Medi-tatio betekent zoiets als: midden in het zwijgen, mijmeren, overpeinzen, vervuld zijn van...

Ik wil proberen in een vijftal korte fragmenten wat met u te mijmeren en u zo alvast een eindje mee op weg te nemen naar volgend jaar.

1. Tweede Kerstdag, St. Stephanus.

Handelingen van de apostelen,
hoofdstuk 6, vers 1-7a.
Vertaling: de Naardense Bijbel

Maar als in deze dagen de leerlingen met steeds meer worden,
onstaat er een gemor van de Helleens-sprekenden
tegen de Hebreeuws-sprekenden, omdat in de dagelijkse bediening
hún weduwen voorbijgezien zijn.

De twaalf roepen de menigte van de leerlingen tot zich
en zeggen: het is ook niet juist als wij het spreken over God nalaten
om tafels te bedienen;  
Ziet dan om, broeders, naar zeven mannen van goed getuigenis
uit uw midden, vol van Geest en wijsheid,
die wij zullen aanstellen over wat hierin nodig is;  
en wíj zullen ons toeleggen op het gebed en de bediening van het woord!  

Dit woord is voor het aanschijn van heel de menigte juist,
en zij kiezen Stefanus uit, een man vol van geloof en heilige Geest,
en Filippus, Prochorus, Nikanor, Timon, Parmenas en Nikolaüs,
een bekeerling uit Antiochië.  
Hen stellen zij voor het aanschijn van de apostelen
en die bidden en leggen hun de handen op.  

Het woord van God is zich blijven uitbreiden. (tot zover…)

Het levenseinde van Stephanus is veelbesproken,
de reden waarom hij werd geroepen veel minder.
En juist die reden levert ons een interessant thema voor vandaag.


In de woorden van de lezing:
"Het verzorgen van gebed en de bediening van het woord", dat is bij ons, bij Effata wel in orde lijkt me!  
Maar dat andere stuk, de zorg om de geloofsgemeenschap, om de gemeenschapsópbouw, en wellicht de wereld daarbuiten,
hoe doen wij dat, en volstaat dat?

Gisterochtend hoorden we “gebeeldhouwde woorden, in een monumentale tekst”.
Uit de de proloog van het Johannes-evangelie: 

"In het Woord was leven en het leven was het licht voor de mensen.
Het licht schijnt in de duisternis, en de duisternis heeft het niet in zijn macht gekregen.
Het woord is mens geworden en heeft bij ons gewoond".

Het thema van vandaag is: Licht, Woord, Antwoord.
Wat zou óns antwoord op de boodschap van Kerstmis kunnen zijn?

2. Laten we eens naar de dagelijkse levenspraktijk kijken: 
Hoe worden wij als Effataparochie in feite gekend in de wereld om ons heen? In het meest recente parochieblad wordt die vraag gesteld.
Wat is het eigene is van onze 'woning', en - voeg ik toe - heeft de buitenwereld ook verwachtingen van ons, vragen aan ons, zeker nu er in het geschiedenisboek van de kerk een zwarte bladzijde openligt?
En welke richting wijzen oude geloofswaarheden ons daarbij, al dan niet opnieuw geformuleerd?

De Effata-agenda voor de komende maanden wordt voor een flink deel gekleurd door deze vragen, door een zoektocht naar een duidelijke identiteit voor Effata.
Hoe geven wij vorm en inhoud aan een levende en waarachtige geloofsgemeenschap vanuit de alles dragende, vervullende en levenwekkende diepte die wij God noemen?
Wat speelt er in de nabije wereld waarop wij zouden kunnen aansluiten?

Zorg om de gemeenschap..., hóe ziet de omgeving ons... wàt zíen mensen van ons...? ... :

3. Een opsteker.
Gabriël van den Brink*, cultuursocioloog, schreef onlangs een boek over "Eigentijds idealisme"**, een aanklacht tegen het verwoestende cynisme dat ons land lijkt te beheersen, de sfeer van onbehagen en ontgoocheling.
Nederland ontkerkelijkt, God lijkt te verdwijnen, maar daarmee niet wat we kunnen noemen het "hogere".
Het "Hogere". schrijft van den Brink, en luistert u goed... is een verbeelding van een geheel waarmee ik mij verbonden weet en waardoor ik mij geroepen voel tot onbaatzuchtig handelen.
Het is niet tastbaar, overstijgt het individueel belang en het inspireert.
Het "Hogere" maakt zich, volgens van den Brink, meestal niet met veel bombarie bekend.
In velerlei vormen, op allerlei plaatsen is het te vinden, in kerken,
maar zeker ook daarbuiten.

Als ik dat lees word het stil in mij.
Ik vraag me af: hoe groot is het verschil met de religieuze inspiratie die ík, die wij beleven, die hier leidt tot vele vormen van vrijwilligerswerk, die binnen de parochie en erbuiten niet onopgemerkt kan blijven. ...? (die alles dragende, vervullende en levenwekkende diepte die wij God noemen)

Zorg om de gemeenschap..., wàt zíen mensen van ons...? het Hogere binnen en buiten kerkgemeenschappen... :

4. Een antwoord uit eigen kring
Bisschop de Korte laat deze week in het kerstnummer van het blad Volzin het volgende optekenen:
" Secularisatie is ook binnen de kerken doorgedrongen.
Er heerst naar mijn overtuiging onder christenen een grote sprakeloosheid over het geloof.
Veel katholieken zijn in feite ietsisten of religieuze humanisten.
Als je hen vraagt wat ze geloven, krijg je antwoorden op het vlak van normen, waarden en deugden.
Dan gaat het over liefde, rechtvaardigheid en vrede. Allemaal heel mooi natuurlijk, dat meen ik oprecht. 'Gods glorie is de levende mens' zei een kerkvader al. Het Christendom kent geen concurrentie tussen God en mens. Ook ik ben humanist, maar: een christen-humanist. Het christelijk geloof staat niet op de eerste plaats voor een ethiek, maar voor een relatie. Als christen leef ik vanuit de relatie met God. God houdt van mij, God heeft mij als mens in Christus lief. Mijn ethische leven is vervolgens een antwoord op de liefde van God." Tot zover de bisschop.

Prachtig toch?
Ook wij ‘kerkmensen’ zijn meer of minder ‘geseculariseerd’ geraakt.
Met behoud van een gevoeligheid voor en gerichtheid op "het Hogere".
Jezus’ handelen en dat van vele anderen zijn in onze traditie inspirerende voorbeelden  voor ons maatschappelijk handelen
Hoe eenieder dat in eigen leven vormgeeft hangt af van de eigen voorgeschiedenis en het eigen aanvoelen.

5. Tot slot:
Als die conclusie klopt dan is de eenvoudige vraag deze:
Wat dóe je ermee, met je traditie, je ethiek, je inspiratie, je bezieling?
En, hoe dragen wie die over aan de volgende generatie!

De christelijke traditie is zonder twijfel een schatkamer.
Naar mijn idee is het de grote kunst die rijkdom opnieuw te exploreren,
waar nodig en waar mogelijk opnieuw te verbinden met de noden van de wereld van vandaag en van daaruit onze geloofsgemeenschap, meer dan tot nog toe, een duidelijke open en inspirerende identiteit te verlenen.

Ook in de tijd van Stéphanus bestond er onenigheid over verschillen in behandeling en bedeling
"Te doen gerechtigheid" heet dat in oude taal, en in onze tijd dachten we dat wel aan de overheid te kunnen overlaten.
Daar lijkt het steeds minder op..

Zojuist hoorden we Psalm 98; die neemt ook wel erg grote sprongen:
"Nu wil ik een wonder!' Heel de kosmos trompettert eensgezind,
recht zal hij spreken, recht recht dat niet kromtrekt."
Hoe dan ook, zowel in materieel als in intermenselijk opzicht kun je dat niet aan machtspolitici overlaten.

Wat Effata betreft nodig ik u van harte uit om de komende maanden mee te denken over ons "Antwoord" na het zien van het "Licht" en het horen van het "Woord"
Zodat wij ons straks met recht een open huis, een "Effatahuis van bezield verband" mogen noemen.

En als ik overzie wat er de afgelopen maanden al tot stand gekomen is moet de conclusie wel zijn: het is al begonnen, merk je het niet? ("Blijf niet staren...")

Amen.


* Gabriël van den Brink, hoogleraar bestuurskunde KUB
** "Eigentijds idealisme, een afrekening met het cynisme in Nederland". Amsterdam University Press

Volgende >